Thói quen xấu cần bỏ nếu muốn theo ngành CNTT
Nếu muốn theo ngành CNTT, bạn cần tránh 9 thói quen xấu sau đây.

1. Không chịu đọc tài liệu trước khi dùng

Đây là một trong những thói quen tệ hại nhất nhưng lại thường gặp nhất. Có lẽ thói quen này nảy sinh từ tính thân thiện của “giao diện đồ hình” (GUI) khiến cho người dùng bồi đắp thói quen mò mẫm mà không cần đọc hướng dẫn nhưng cũng sử dụng được máy. Việc này không có gì đáng ngại đối với người dùng (rất) bình thường. Tuy nhiên, nếu bạn có ý định theo đuổi ngành CNTT một cách nghiêm túc thì hãy bỏ ngay thói quen tai hại này. Đây là rào cản lớn nhất cho sự phát triển, kiến thức vững chắc không phải do… mò mẫm được. Tài liệu hướng dẫn không phải vô cớ mà được viết ra.

 

Hãy đọc tài liệu hướng dẫn trước khi dùng (Ảnh: Jaakko Tuomivara)
 
2. Đọc lướtĐây cũng là một thói quen tệ hại và phổ biến không kém. Ngay trên những diễn đàn, với những ý kiến và chỉ dẫn bằng tiếng Việt rất cô đọng, rành mạch và dễ hiểu nhưng vẫn có quá nhiều người chỉ đọc lướt để rồi quay lại tiếp tục thắc mắc. Thói quen này cực kỳ nguy hiểm bởi vì nó rèn cho trí não thói quen đọc lướt, dẫn đến chỗ kiến thức thu thập một cách hời hợt, tạm bợ và chắp vá. Nếu những ý kiến bằng tiếng Việt rất cô đọng, rành mạch và dễ hiểu nhưng vẫn không chịu khó đọc kỹ và suy gẫm thì việc tham khảo, tổng hợp các sách tiếng nước ngoài gần như là vô khả thi.


Đọc lướt dẫn đến việc thu nhận kiến thức hời hợt, chắp vá (Ảnh: ST)
 
3. Bắt chước mà không suy nghĩKhi bắt đầu làm quen với những thứ trong ngành CNTT, cách dễ nhất là bắt chước làm theo từng bước. Nhưng nếu cứ nhắm mắt làm theo mà không hề suy nghĩ lý do tại sao làm như vậy, không thử đặt câu hỏi những gì xảy ra đằng sau những “bước” ấy thì không chóng thì chày sẽ tạo cho mình một thói quen tai hại: bắt chước, không suy nghĩ, không tư duy – như một cỗ máy. Từ chỗ làm theo từng bước có sẵn mà không suy nghĩ đến chỗ biến thành thói quen thì khả năng nhận định và tư duy sẽ bị thui chột. Chẳng những vậy, thói quen này kiềm hãm sự thẩm thấu kiến thức xuyên qua hàng loạt những câu hỏi. Tự đặt câu hỏi chính là cách buộc trí não mình làm việc và là viên đá đầu tiên để dấn thân vào chỗ phát triển trí tuệ.

 

Bắt chước mà không suy nghĩ giống như robot dùng máy tính (Ảnh: ST)
 
4. Sợ khóSợ khó tưởng chừng quá thông thường trên mọi lãnh vực nhưng trong lãnh vực CNTT thì thói quen “sợ khó” là thói quen giết chết ngay từ bước đầu làm quen và phát triển. Chẳng có ngành nghề thực thụ nào đòi hỏi trí tuệ mà lại dễ dàng hết. Thói quen “sợ khó” biểu hiện từ chuyện đơn giản như học ngoại ngữ (để có thể tham khảo thêm tài liệu ngoại ngữ) cho đến chuyện tự mình đối diện với những khó khăn trong khi trau dồi kiến thức và kinh nghiệm. Thói quen này lâu dần ăn sâu, dẫn đến chỗ không muốn và không thể giải quyết được điều gì nếu chỉ cảm thấy có trở ngại. Nên tránh xa câu này: vạn sự khởi đầu nan, gian nan bắt đầu nản.

 

Sợ khó sẽ không giải quyết được những việc lớn, không vượt qua được khó khăn (Ảnh: gocrawford)
 
5. Viện cớQuá trình tích lũy kiến thức luôn luôn có những khó khăn và trở ngại. Nếu chính bản thân mình không tự kỷ luật và tự nghiêm khắc thì chẳng còn ai trên đời này kỷ luật và nghiêm khắc giúp mình. Từ chỗ không kỷ luật và không nghiêm khắc, chỉ cần một thời gian rất ngắn có thể dẫn đến sự đổ vỡ, sợ hãi, chán nản và để bào chữa cho sự đổ vỡ thường là những viện cớ. Viện cớ chỉ để ẩn nấp sau cái cớ nhưng sự thật sụp đổ vẫn tồn tại. Tránh xa những câu như “nhà em nghèo”, “hoàn cảnh khó khăn”, “vì em là newbie” mà nên biết rằng vô số những người khác cũng như mình và thậm chí còn khó khăn hơn mình. Nên nhớ rằng, ngay khi dùng cái cớ để viện thì lúc ấy mình đã chính thức thất bại rồi.


Khi viện cớ, bạn đã chịu thất bại rồi (Ảnh: ST)
6. “Đi tắt đón đầu”Trên đời này chẳng có loại tri thức đích thực nào hình thành từ “đi tắt” và “đón đầu” cả. “Mì ăn liền” có cái ngon của nó nhưng “mì ăn liền” không thể tạo thành một bữa ăn thịnh soạn và đầy đủ. Tri thức đích thực cũng như thức ăn, nó cần điều độ, liều lượng và thời gian để… tiêu hoá. Tư duy và thói quen “đi tắt” luôn luôn dẫn đến những lổ hổng khủng khiếp trong kiến thức. Những lổ hổng ấy xem chừng không nhiều và không quan trọng khi kiến thức còn ít ỏi và nhu cầu công việc còn sơ khai. Tuy nhiên, một khi đối diện với những khó khăn và phức tạp trong công việc và trong đời sống thì những thứ “đi tắt đón đầu” là nguyên nhân sâu xa của những đổ vỡ và thất bại. Hãy nhớ: đừng đi tắt và đừng đón đầu bởi vì chẳng có con đường tắt nào trong hành trình đi tìm tri thức.

 

Không có con đường tắt trong tìm tòi tri thức (Ảnh: DialogData)

7. “Nghe nói là…”

Cụm từ “nghe nói là…” là cụm từ phổ biến đến độ chóng mặt. Bất cứ một ngành khoa học hay có liên quan đến khoa học không thể dựa trên “nghe nói” mà luôn luôn cần dựa trên các bằng chứng khoa học và những bằng chứng ấy cần chính xác và cụ thể. Chính vì thói quen “nghe nói” đã đánh rớt những cơ hội tìm tòi và kiểm chứng – những cơ hội quý báu để trau dồi kiến thức và kinh nghiệm. Cái gì không rõ thì nên tìm tòi và đừng “nghe nói” mà phải được thấy, được phân tích và được kiểm chứng. Không bỏ được thói quen này thì cách tốt nhất đừng bén mảng gần bất cứ ngành khoa học nào vì chỉ chuốc lấy sự thất bại và lãng phí.


Chỉ nghe tin đồn mà không kiểm chứng không phải điều phù hợp với bất cứ ngành khoa học nào (Ảnh: ST)

8. Niềm tin và hy vọng

Trong khoa học, khi nói đến kết quả và sự kiến tạo hoặc thậm chí con đường đi đến sự kiến tạo và kết quả thì hoàn toàn không có chỗ cho “niềm tin” và “hy vọng” một cách mù mờ. Thói quen “restart” lại máy hay “restart” lại chương trình với “hy vọng” nó sẽ khắc phục sự cố đã trở thành thói quen cố hữu. Nếu không có điều kiện thay đổi nào khác thì có “restart” một triệu lần và hy vọng một triệu lần thì kết quả vẫn y hệt nhau. Đừng “tin” và đừng “hy vọng” kết quả sẽ thay đổi nếu chính bạn không kiểm soát và thay đổi để làm kết quả thay đổi. Tất cả mọi hoạt động từ lập trình cho đến quản lý hệ thống, quản lý mạng, bảo mật, reverse engineering…. thậm chí đối với người dùng bình thường, khi kết quả không như ý, sự đđiều cần thiết thay vì lặp lại y hệt hành động và chỉ… hy vọng.


Khi có kết quả không như ý, sự điều chỉnh là cần thiết thay vì… hi vọng (Ảnh: Depositphotos)
 
9. Không vì trí tuệ mà vì… “đẳng cấp”Lắm bạn lao vào ngành này không phải là vì trí tuệ, vì kiến thức, vì đóng góp một cái gì đó ích lợi cho xã hội mà là vì… đẳng cấp mơ hồ nào đó. Nếu tiếp tục lao vào và chọn lấy một mục tiêu mơ hồ thì sẽ không bao giờ đi đến đích được. “Đẳng cấp” là một thứ mơ hồ, vô ích và đầy tính cá nhân. Khi nó biến thành thói quen và mục tiêu để nhắm tới thì nó chẳng mang lại được gì ngoài sự thất bại ngay từ đầu vì hoàn toàn không có một phương hướng nào cả. Trau dồi kiến thức hoàn toàn khác với việc xoa dịu mặc cảm (“đẳng cấp”).

 

Nếu bạn theo đuổi ngành CNTT vì… đẳng cấp, bạn không thể tới đích được