Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta với những đặc trưng nêu trên tạo điều kiện cho các quy luật kinh tế phát huy được tác dụng . Trong đó quy luật giá trị đóng vai trò là quy luật kinh tế căn bản chi phối sự phát triển của nền kinh tế .

Thứ nhất là kích thích sản xuất phát triển . Mỗi doanh nghiẹp phải cố gắng cải tiến máy móc mẫu mã , nâng cao tay nghề lao động . Nếu không quy luật giá trị ở đây sẽ thực hiện vai trò đào thải của nó : loại bỏ những cái kém hiệu quả , kích thích các cá nhân , nghành , doanh nghiệp phát huy tính hiệu quả . Tất yếu điều đó dẫn tới sự phát triển của lực lượng sản xuất mà trong đó đội ngũ lao động có tay nghề chuyên môn ngày càng cao công cụ lao động luôn luôn được cải tiến . Và cùng với nó , sự xã hội hoá , chuyên môn hoá lược lượng sản xuất cũng được phát triển .

Thứ hai là điều hoà lưu thông hàng tiêu dùng. Trong chế độ kinh tế thị trường , tổng khối lượng và cơ cấu hàng tiêu dùng do kế hoạch lưu chuyển hàng hoá quyết định căn cứ vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất , mức tăng thu nhập quốc dân , và thu nhập bằng tiền của nhân dân , nhu cầu về hàng tiêu dùng trong điều kiện sức mua không đổi , nếu giá cả một loại hàng nào đó giảm xuống thì lượng hàng tiêu thụ sẽ tăng lên và ngược lại . Nhà nước có thể quy định giá cả cao hay thấp để ảnh hưởng đến khối lượng tiêu thụ một số loại hàng nào đó nhằm làm cho nhu cầu và mức tăng của sản xuất về một số hàng tiêu dùng ăn khớp với  kế hoạch lưu chuyển hàng hoá của Nhà nước .

Thứ ba là phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân thông qua chính sách giá cả , việc quy định hợp lý các tỷ giá , Nhà nước phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân giữa các ngành nhằm phục vụ cho yêu cầu năng cao đời sống của nhân dân lao động .

Cuối cùng, nhận thức và vận dụng quy luật giá trị nói rộng ra là biết sử dụng các đòn bẩy của kinh tế hàng hoá như tiền lương , giá cả, lợi nhuận … dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội  cần thiết để tổ chức và thực hiện chế đọ hạch toán kinh tế .

Những điều trình bày trên đây nói lên trong kinh tế thị trường có sự cần thiết khách quan phải  kết hợp kế hoạch với thị trường , lấy cái sau bổ xung cho cái trước . Quá trình kết hợp đó cũng là một quá trình phát huy tác dụng tích cực của quy luật giá trị, là một quá trình tự giác vận dụng quy luật giá trị và quan hệ thị trường như là một công cụ để xây dựng các mặt kinh tế , kích thích cải tiến kỹ thuật , tăng năng suất lao động , làm cho giá trị hàng hoá ngày càng hạ , đảm bảo tốt hơn cho nhu cầu đời sống , đồng thời tăng thêm khối lượng tích luỹ .

Quy luật giá trị tồn tại một cách khách quan trong nền kinh tế . Nhờ nắm vững tác dụng chủ đạo của các quy luật kinh tế , tự giác sử dụng tác dụng tích cực và hạn chế các tác dụng tiêu cực  của quy luật giá trị . Nhà nước đã năng cao dần trình độ công tác , kế hoạch hoá kinh tế . Trung ương Đảng đã nhấn mạnh : Về cơ bản chúng ta đã nắm được nội dung , tích chất và tác dụng của quy luật giá trị đối với các thành phần kinh tế khác nhau trong hai lĩnh vực sản xuất và phân phối khác nhau về tự liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng và đã vận dụng nó phục vụ các nhiệm vụ chính trị và kinh tế của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ . Công tác kế hoạch hoá giá cả cũng đã có tiến bộ, phạm vi ngày càng mở rộng, trình độ nghiệp vụ cũng được nâng lên một bước.